Home + Studiecentrum + Historisch Onderzoek

Archeologie

Onderzoek.18Overzicht opgraving 2005, Swifterbant site S 4.
kavelJ68 2Verkennend onderzoek van scheepswrak op kavel J 68 in Oostelijk Flevoland. Het dak zit nog op het woonverblijf (de roef), met daarachter de spilkavelJ68 3Twee waterschepen(vissersschepen) tijdens opgraving op kavel N 74 in Zuidelijk Flevoland.

De bodem van Flevoland bevat een schat aan informatie over een ver en rijk verleden. Dat verleden bestrijkt in grote lijnen twee verschillende fasen: de periode dat het relatief droog was en de periode dat het water de overhand had. Die eerste periode omvat bijna het gehele geologische tijdperk, dat we het holoceen noemen, met uitzondering van de laatste 2000 jaar. De oudste aanwijzingen voor menselijke aanwezigheid gaan terug tot de in Zuidelijk Flevoland gevonden 10.000 jaar oude sporen van jagers en verzamelaars, langs de voormalige rivier de Eem.
De meest recente periode omvat het tijdvak dat Flevoland grotendeels uit water bestond, achtereenvolgens Mare Flevum (0-750), het Aelmere (750-1350 n. Chr.) en daarna de Zuiderzee (1350-1932). Uit met name deze laatste fase stammen de circa 445 vindplaatsen van scheepswrakken, waarvan er nu nog zo'n 70 in de polderbodem liggen.
De resultaten van het archeologische onderzoek worden zichtbaar gemaakt in de vaste presentaties Oer! en Vergane Schepen.

Swifterbantcultuur

Bij het graven van sloten en greppels in Oostelijk Flevoland werden in de bodem restanten van een oud landschap aangetroffen. Dit landschap bestond uit een systeem van kreken met oeverwallen en rivierduinen. Op de rivierduinen en oeverwallen zijn bewoningssporen gevonden uit de periode 6700-3800 v. Chr. Dat er in deze periode mensen in dit getijdengebied woonden, was tot dan toe onbekend. De aangetroffen resten vertoonden nieuwe aspecten, zoals een kenmerkende vorm van aardewerk, die aanleiding vormden voor een nieuwe naam, 'Swifterbantcultuur', vernoemd naar het nabijgelegen dorp Swifterbant. Interessant is dat in deze periode landbouw als bestaanswijze al bekend was, maar voor de Swifterbantmensen jagen en verzamelen de voornaamste middelen van bestaan bleven. Bij het onderzoek op de oeverwallen zijn graanresten gevonden en ook de botten van gedomesticeerde dieren. De mensen van de Swifterbantcultuur waren dus én boer én jager-verzamelaar. Het huidige onderzoek is er onder andere op gericht te bepalen in hoeverre de verbouw van graan bij de nederzetting van belang was. Daarmee samen hangt de vraag naar het gebruik van het gebied rondom de woonplaatsen, bijvoorbeeld als weidegrond. Tenslotte richt het onderzoek zich op de kwaliteit van de archeologische resten, zoveel jaar na de inpoldering en het eerste archeologische onderzoek.

Maritieme archeologie

De provincie Flevoland herbergt een bijzonder maritiem verleden. Op dit moment zijn circa 445 vindplaatsen van schepen bekend uit de 13e tot 19e eeuw. Het gaat om vrachtschepen en vissersschepen van allerlei formaat. De Zuiderzee was in het verleden een enorm verkeersplein; de weg over water was snel en goedkoop, en bovendien meestal de enige manier om goederen en personen te transporteren. Daarnaast vormden de vele rijke visgronden een belangrijke voedselbron. De Zuiderzee werd dan ook intensief bevist.

kavelJ68Verkennend onderzoek van scheepswrak op kavel J 68 in Oostelijk Flevoland. Achterschip met roerwrakkenkaart enkelVliegtuigwrakken WOII in het IJsselmeer. .

Nieuw Land maakte de schepen die nu nog in de Flevolandse bodem liggen zichtbaar door ze te markeren als goed herkenbare elementen in het landschap van Flevoland. Op een fietsroutekaart zijn de scheepswrakken aangegeven. Ga naar de website www.verganeschepen.nl voor meer informatie over scheepswrakken in de Flevolandse bodem.

Met steun van de provincie Flevoland is bij Nieuw Land bijzonder hoogleraar Prof.dr. A.F.L. van Holk aangesteld in het kader van de International Fieldschool for Maritime Archaeology Flevoland (IFMAF). De IFMAF is een samenwerkingsverband van provincie Flevoland, gemeente Lelystad, RUG en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Studenten krijgen jaarlijks de gelegenheid deel te nemen aan de opgraving van een scheepswrak. Tevens wordt hen de mogelijkheid geboden onderzoek te doen naar de scheepswrakken die zijn opgegraven.
Ga naar de IFMAF op deze website voor meer informatie.

Vliegtuigwrakken

Tijdens WOII stortten zo'n 165 vliegtuigen neer in het IJsselmeer, Markermeer en de pas drooggevallen Noordoostpolder. Het ging voornamelijk om geallieerde vliegtuigen omdat het IJsselmeergebied voor hen een belangrijk oriëntatiepunt was op de aanvliegroute naar Duitsland. Bij de huidige Oostvaardersplassen is het wrak van een Amerikaanse bommenwerper, een B-24 Liberator opgegraven. De motor met propeller is te bezichtigen op het voorplein van Nieuw Land.


Vorige: Oral history