Home + Museum + Tentoonstellingen + Tijdelijk + Patronen
Dankzij de dijken
17 november 2012 t/m 26 mei 2013
Keileemdammen worden opgeworpen met
behulp van grijpers. Bron: Nieuw Land Erfgoedcentrum, Lelystad,
fotocollectie Dienst der Zuiderzeewerken.Dankzij de dijken laat een overzicht zien van de verschillende
dijken in en rond de voormalige Zuiderzee vanaf de periode 1000 na
Christus tot en met nu.
De dijken van het Zuiderzeeproject, zoals de Afsluitdijk, zijn
bijzonder. Niet alleen vanwege de toegepaste techniek, maar ook
omdat hier nieuwe dijken betreft. De meeste waterkeringen rond de
voormalige Zuiderzee zijn oude dijken die door de eeuwen heen
telkens zijn opgehoogd, verbreed en verzwaard. Hoge waterstanden
als oorzaak van overstromingen vormen nog steeds de basis voor de
huidige veiligheidsnormen, maar met het oog op de
ontwikkelingsgeschiedenis van de oudere dijken is het niet
onverstandig om ook te kijken naar de samenstelling van de dijken.
Onze dijken zijn weliswaar hoog genoeg, maar zijn ze ook voldoende
sterk? Met andere woorden: hoe veilig zijn onze dijken nu
eigenlijk?
Wat is dat eigenlijk, een dijk?
Een dijk is een door de mens gemaakt verhoging, die het achterliggende land beschermt tegen hoogwater en golven.
Welke soorten dijken zijn er?
De belangrijkste dijken zijn rivierdijken en zeedijken. Rivierdijken houden onze rivieren in bedwang. Zeedijken liggen aan de kust op plekken waar geen duinen zijn.
Waarom zijn dijken zo belangrijk?
Zonder dijken en duinen zou ongeveer 66 procent van het totale oppervlak van Nederland regelmatig onder water staan.
Is een dijk hetzelfde als een dam?
Nee. Een dam ligt niet, zoals een dijk en een duin, langs het water, maar in het water. Eigenlijk is de Afsluitdijk tussen Noord-Holland en Friesland geen dijk maar een dam.
Hoeveel kilometer zeedijk telt Nederland?
De Nederlandse Noordzeekust is 353 kilometer lang. Daarvan wordt 34 kilometer beschermd door zeedijken en de rest door duinen. De langste zeedijk is de Hondsbossche Zeewering, een 5,5 km lange dijk bij Petten. De Waddenkust wordt beschermd door een zeedijk van ongeveer 76 kilometer lang.
Het grootste deel van de Nederlandse kust wordt dus beschermd door duinen, en niet door zeedijken?
Ja, maar vroeger was het anders. Het IJsselmeer was tot 1932 een grote binnenzee, de Zuiderzee. Door de aanleg van de Afsluitdijk werd de Nederlandse kust 300 kilometer korter. De oude zeedijken liggen nu aan een binnenwater. Door de Deltawerken in Zeeland en Zuid-Holland werd de Nederlandse kust nog eens 700 kilometer korter.
Wanneer werden de eerste dijken gemaakt?
De oudst bekende dijk in Nederland is ongeveer 2.000 jaar oud, ligt bij het Friese dorp Peins en was gemaakt van gestapelde graszoden. De oudste schriftelijke vermelding van een dijk dateert uit 1105 en betreft de zogeheten Zanddijk bij het Noord-Hollandse Egmond.
Hoe zagen de eerste dijken eruit?
De vroege dijken waren heel laag, je kon er overheen kijken. Ze waren voornamelijk met klei versterkt en hadden een schuin talud. Later zijn de dijken steeds verder opgehoogd waardoor ze ook breder werden.
Hoe worden dijken tegenwoordig gemaakt?
Een zeedijk is opgebouwd uit een dijklichaam en een bekleding die het dijklichaam moet beschermen tegen erosie door golven, stromingen en kruiend ijs. Omdat nieuwe dijken vaak inklinken, moet het materiaal ook redelijk flexibel zijn. Tegenwoordig worden vaak betonblokken, betonzuilen en asfalt gebruikt voor de aanleg van dijken.
Zijn onze dijken wel waterdicht?
Geen enkele dijk is waterdicht. Omdat de dijkbekleding aan de zeezijde waterdoorlatend is, sijpelt er altijd water vanuit zee door de dijk naar de landkant. De grondwaterstand onder een dijk loopt af van zeeniveau naar slootniveau.